The Urban Sacred has left Amsterdam

einde Amsterdam1.jpgAfter four weeks, The Urban Sacred has left its beautiful location at the Ignatiushuis. We would like to thank all visitors for their interest, as well as the Ignatiushuis for their very pleasant cooperation. We also want to express our thanks to the Amsterdam locations that feature in the exhibition – the Chassé Dance Studios, Maranatha Ministries and the Fatihmoskee – for their cooperation and support.And we are grateful t0 Patricia Bosboom for her hard work on the publicity. At the moment, we are working on a digital version of the exhibition, so we will keep you posted!

Daan Beekers: herbestemde kerken als cultureel-religieuze knooppunten

Antropoloog Daan Beekers (Universiteit Utrecht) gaf tijdens het openingsdebat van onze tentoonstelling een lezing over zijn onderzoek naar herbestemde kerkgebouwen in Amsterdam. Ook zijn lezing is hier nu terug te zien. Hij stelt dat de sluiting en herbestemming van kerkgebouwen niet slechts wijzen op religieuze teloorgang, maar gezien kunnen worden als spiegels op de cultureel pluriforme samenleving. Het zijn cultureel-religieuze knooppunten in de stad. Om dit te illustreren, bespreekt hij de herbestemde kerkgebouwen die in de tentoonstelling aan bod komen: de Fatih moskee, de pinkstergemeente Maranatha Ministries en Chassé Dance Studios. Ook duidt hij op de opkomst van de ‘erfgoedkerk’: hoewel de rol van de kerk in het maatschappelijk leven is afgenomen, krijgen kerken, zodra ze de deuren sluiten, vaak een nieuwe betekenis als historisch erfgoed.

Birgit Meyer: Tastbare transcendentie

Kijk nu ook de lezing terug van Birgit Meyer, die zij tijdens ons openingsdebat op 4 juni gaf. Birgit Meyer is hoogleraar religiewetenschap aan de Universiteit Utrecht en één van de projectleiders van Iconic Religion project. In haar lezing spreekt ze over de aanwezigheid van religie in de stedelijke ruimte. Ze introduceert het concept ‘tastbare transcendentie’, dat duidt op de wijze waarop mensen een andere werkelijkheid bereikbaar en tasbaar trachten te maken via concrete vormen als kerkgebouwen. Ook wijst ze op de inzichten die we kunnen opdoen als we kijken naar de ‘gelijktijdigheid van het ongelijktijdige’ en de sporen van een christelijk verleden die zijn ingeprent in de ruimtelijke structuren en gebouwen in die stad.

Jo Spaans: Herbestemming in Amsterdam na de Reformatie

Tijdens het openingsdebat van The Urban Sacred gaf Jo Spaans, historica aan de Universiteit Utrecht, een lezing over het hergebruik van religieuze gebouwen na de Reformatie in Amsterdam. Ze vertelde over de grootschalige herbestemming van religieuze gebouwen in de zestiende eeuw. Ze ging ook in op de intrigerende discussies onder protestanten in die tijd over de wenselijkheid van het gebruik van de grote, oude parochiekerken, met al hun symbolische verwijzingen, voor hun samenkomsten. Een pleidooi om meer aandacht te besteden aan de opvattingen en gevoeligheden van de nieuwe gebruikers van herbestemde kerken. Kijk haar lezing hier terug.

Special issue on Iconic Religion

rfmr20.v012.i02.coverA special issue on Iconic Religion in Urban Space, based on our project, has just been published – open access! – in the journal Material Religion. It includes an introduction on iconic religion, articles based on the research we conducted in Amsterdam, Berlin and London, an additional contribution by Charles Hirschkind on Granada, an in-conversation section on the icon, and an interview (by Brent Plate) of Aaron Rosen on his art project “The Stations of the Cross” in London.

Access the issue on the website of Material Religion.

Inspirerend debat over “sacrale stenen”

Op zondag 5 juni vond het tweede publieksdebat plaats rondom de opening van The Urban Sacred, georganiseerd in samenwerking met professor Peter-Ben Smit. Een verslag van Peter-Ben:

“Wat maakt religieuze gebouwen heilig?” was de centrale vraag van het symposium “Sacrale stenen.” Religiewetenschappers, antropologen, theologen, geestelijken, en erfgoeddeskundigen bogen zich erover in Amsterdam en gingen in gesprek met elkaar en het publiek in de oud-katholieke kerk aan de Ruysdaelstraat. Zoals ieder goed symposium riep de bijeenkomst nog meer vragen op dat het beantwoordde en maakte het nieuwsgierig naar meer.

Zo benadrukte rabbijn Marianne van Praag de spanning tussen kiezen voor mensen of kiezen voor gebouwen – terwijl mensen ook gebouwen nodig hebben en deze voor mensen een bijzondere betekenis kunnen krijgen. Antropoloog Oskar Verkaaik schetste hoe ontwerpers van religieuze gebouwen omgaan met de vraag of ze “conventioneel” willen bouwen en aanleunen tegen de vormentaal van de maatschappij of juist “iconisch,” opvallend. Ook ds Hans Uytenbogaardt, protestants liturgiewetenschapper, liet deze vraag in zijn bijdrage naar voren komen.

De vraag naar wat heilig is en wat heilig maakt stond centraal in de statements van dr Mattijs Ploeger en dr Mohamed Ajouaou die zich vanuit christelijk en islamitisch theologisch standpunt afvroegen wie er nu heilig is (God) en hoe mensen en gebouwen in afgeleide zin heilig zijn. Dit leidt tot de paradox dat heilige gebouwen tegelijkertijd niet heilig zijn (want alleen God is heilig) en toch wel heilig zijn (want Gods heiligheid woont in mensen en hun gebouwen).

Erfgoeddeskundige Mirjam Blott schetste in haar bijdrage de dilemma’s die spelen rondom het behoud van religieus erfgoed en benadrukte het belang van een maatschappelijk draagvlak hiervoor. Birgit Meyer, één van de meeste vooraanstaande religiewetenschapers van Nederland, sloot de dag af met een reflectie op de opgeroepen vragen, onder meer vroeg ze zich af wat er nu toe leidt dat opvattingen over heiligheid zich in de loop van de geschiedenis ontwikkelen en hoe ontwikkelingen zoals ontkerkelijking nopen tot een theologie van het gebouw. Stof voor verder gesprek en onderzoek, leek het haar.

Het symposium werd georganiseerd door het project Iconic Religion (UU, HERA; prof. Birgit Meyer, dr. Daan Beekers), de bijzondere leerstoel “Oude katholieke Kerkstructuren” (UU, vanwege het Oud-Katholiek Seminarie; prof. Peter-Ben Smit), Clue+ (onderzoeksinstituut, Vrije Universiteit Amsterdam), en de oud-katholieke parochie Amsterdam. Wie zich verder wil verdiepen in heilige plaatsen kan dit ook doen op de tentoonstelling “The Urban Sacred” (Ignatiushuis, Beulingstraat 11, Amsterdam).

Foto’s genomen door mgr. Dick Schoon: